Ελληνίδα ψυχολόγος στο εξωτερικό: Πότε χρειαζόμαστε υποστήριξη ως μετανάστες;
Η μετανάστευση δεν είναι απλά και μόνο μια γεωγραφική μετακίνηση για μια καλυτερη ζωή. Είναι μια βαθιά ψυχολογική μετάβαση. Αλλάζει η γλώσσα, το κοινωνικό πλαίσιο, οι ρόλοι μας, η αίσθηση του «ανήκειν». Πολλοί άνθρωποι που ζουν στο εξωτερικό λειτουργούν για καιρό, ακόμα και χρόνια, σε κατάσταση επιβίωσης: οργανώνουν έγγραφα, εργασία, σπίτι, παιδιά και μόνο αργότερα αντιλαμβάνονται το συναισθηματικό κόστος αυτής της προσαρμογής. Είμαι Ελληνίδα ψυχολόγος/ψυχοθεραπεύτρια, ζώ στη Φινλανδία από το 2013 και δουλεύω με Έλληνες του εξωτερικού από όλο το κόσμο, οπότε η εμπειρία μου είναι τόσο κλινική όσο και προσωπική. Μια τέτοια θεραπευτική σχέση (γιατί η ασφάλεια της θεραπευτικής σχέσης είναι το ουσιαστικότερο κομμάτι στη ψυχοθεραπεία) μπορεί να συνδέσει τη μητρική γλώσσα, το πολιτισμικό βίωμα και τη θεραπευτική κατανόηση.
Στην ψυχολογία μιλάμε για acculturative stress (στρες επιπολιτισμού), δηλαδή την ψυχική επιβάρυνση που προκύπτει όταν προσπαθούμε να προσαρμοστούμε σε ένα νέο πολιτισμικό περιβάλλον. Αυτό μπορεί να εκδηλωθεί ως ευερεθιστότητα, ψυχοσωματικά συμπτώματα, κόπωση, αίσθημα αποξένωσης ή και ενοχή («ήταν δική μου επιλογή, δεν έχω δικαίωμα να παραπονιέμαι ή να δυσκολεύομαι»). Παράλληλα, συχνά ενεργοποιείται μια διαδικασία αναδόμησης ταυτότητας: Ποιός είμαι τώρα; Πού ανήκω; Πώς συνδυάζω την ελληνική μου πλευρά με τη νέα κουλτούρα; Αυτές οι εσωτερικές διεργασίες είναι φυσιολογικές, αλλά δεν χρειάζεται να τις διαχειριζόμαστε μόνοι.
Παρακάτω θα βρεις πέντε βασικές ενδείξεις ότι ίσως είναι η στιγμή να αναζητήσεις υποστήριξη:
1.Όταν η μοναξιά γίνεται υπαρξιακή
Η κοινωνική απομόνωση δεν σημαίνει απλώς ότι «δεν έχω παρέα». Είναι η αίσθηση ότι δεν υπάρχει κάποιος που να σε καταλαβαίνει βαθιά. Η έλλειψη καθρέφτισης στη μητρική γλώσσα μπορεί να εντείνει το βίωμα. Αν νιώθεις ότι κρατάς συνεχώς μέσα σου όσα σε δυσκολεύουν, η θεραπεία προσφέρει έναν ασφαλή χώρο συναισθηματικής επεξεργασίας.
2. Όταν το σώμα αρχίζει να μιλά
Πονοκέφαλοι, αϋπνία, σφίξιμο στο στομάχι, χρόνιο άγχος. Το σώμα συχνά εκφράζει αυτό που δεν έχει ακόμη συμβολοποιηθεί λεκτικά. Στη θεραπεία δουλεύουμε και σε επίπεδο νευροβιολογικής ρύθμισης, βοηθώντας το νευρικό σύστημα να βγει από τη συνεχή υπερδιέγερση.
3. Όταν αλλάζουν οι σχέσεις σου
Η μετανάστευση μπορεί να επηρεάσει δυναμικά το ζευγάρι ή την οικογένεια. Νέοι ρόλοι, οικονομικές πιέσεις, πολιτισμικές διαφορές. Αν παρατηρείς αυξημένες συγκρούσεις ή συναισθηματική απόσταση, η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να προλάβει βαθύτερη ρήξη.
4. Όταν ενεργοποιούνται παλιά τραύματα
Η απουσία υποστηρικτικού δικτύου μπορεί να επαναφέρει παλαιότερες εμπειρίες εγκατάλειψης ή ανασφάλειας. Στην κλινική πράξη βλέπουμε συχνά πώς η μετανάστευση λειτουργεί ως εκλυτικός παράγοντας τραυματικών μνημών, κάτι που επίσης που παρατηρείται συχνότερα σε περιόδους αλλαγών και μετάβασης.
5. Όταν χάνεται η αίσθηση κατεύθυνσης
Αν νιώθεις ότι «έχασες τον εαυτό σου», ότι λειτουργείς μηχανικά ή ότι δεν αναγνωρίζεις πια τις επιθυμίες σου, ίσως βρίσκεσαι σε μια φάση εσωτερικής μετάβασης. Η θεραπεία μπορεί να γίνει χώρος αναστοχασμού και ανασυγκρότησης ταυτότητας.
Η αναζήτηση βοήθειας δεν σημαίνει αδυναμία. Σημαίνει επίγνωση. Σημαίνει ότι επιλέγεις να φροντίσεις τον εαυτό σου σε μια περίοδο που κουβαλά πολλαπλές προκλήσεις, πολιτισμικές, συναισθηματικές και υπαρξιακές.
Αν ζεις στο εξωτερικό και νιώθεις μόνος/η/ο σε αυτή τη διαδρομή, μπορείς να συμμετέχεις στις ομαδικές μας συνεδρίες για Έλληνες μετανάστες, όπου καλλιεργούμε αίσθηση κοινότητας και αμοιβαίας κατανόησης. Αν προτιμάς έναν πιο προσωπικό χώρο διερεύνησης, μπορείς να κλείσεις ατομική συνεδρία μαζί μου online.
Η μετανάστευση μας αλλάζει εσωτερικά και εξωτερικά. Δε χρειάζεται να το βιώνουμε και να το διαχειριζόμαστε μόνοι.
Δανάη Σιάμου-Kaarakainen
Ψυχολόγος/ Ψυχοθεραπεύτρια
